OBRTANJE SITUACIJE: Hrvatska pred vratima EU


”Šta će male zemlje, kaznom neuvrštene u Uniju, dobiti pristupanjem Evropi? Napredniji i razvijeniji kapitalizam, u kojem će veći i snažniji gutati manje i slabije, ali će se poštivati formalnosti i «balkanski krvnici» morat će navući rukavice i promijeniti rječnik i ponašanje. U protivnom njihovi vlastodršci neće dobiti pozajmice i privrede njihovih državica će doživjeti  kolaps. Tako će novopečeni bogataši i lokalni političari i mafijaši, pored domaće žabokrečine, u kojoj su se dosada praćakali, morati naučiti plivati u evropskom bazenu s krokodilima. A o tome kad će i kako u Evropu, odlučit će drugi i to na drugom mjestu. Glavno je da oni pokažu dobru volju i spsobnost da se mijenjaju, a presudit će ekonomski interes. U slučaju ove ovdje zemlje o tome neće biti mnogo sumnje, jer ona, kao žena sumnjive prošlosti, nije bez aduta: posjeduje i ponešto privlačno. Između ostaslog vrlo razvedenu obalu, te će ući u Evropu onda kad to Uniji bude odgovaralo.

piše Jasna Tkalec        

Za francusko predsjednikovanje Evropskom zajednicom njezin je predsjednik Sarkozy kazao, ucrtavši na zastavu Unije Eiffelov toranj, kako će uspjeti obrnuti naglavce negativne trendove u Evropi, u prvom redu ekonomske, a zatim i političke. Ćuška, koju je Evropska Unija primila od Irske, zemlje koja je neosporno profitirala ulaskom u Evropu, još žestoko peče.

No ona peče političare i predsjednike evropskih država, a mnogo manje narode odnosno građane Evrope, koji se o toj zajednici malo brinu, ali je zato snažno osjećaju njihovi džepovi, prvo pogođeni uvođenjem Eura, a sada sve većom inflacijom. Današnja Evropska Unija je upravo ono što su joj od samog početka spočitavali pravovjerni ljevičari: zajednica kapitala i kapitalista, a ne zajednica građana ili naroda. Ona je neosporno zajednica vlada i država i zajednica financijskog kapitala, ali što je običnom građaninu do toga stalo?

Daleko je ta Evropa od one mirne, vjerski tolerantne i ekonomski prosperitetne Evrope, o kojoj je, vidjevši je razdrtu vjerskim sukobima, sanjao Giordano Bruno i u koju se nadao Napoleon i pisao o njoj  na Sv. Heleni, što Tolstoj citira u «Ratu i miru». Napoleon je ratovao po Evropi upravo zato da bi  raširio ideje Francuske revolucije, naravno onakve kakvim ih je vidjela francuska krupna buržoazija, čijim je izrazom postao. «Vodio se rat radi velikog cilja, da bi se svi odmorili i bili sigurni. Trebalo je da se otvore novi vidici, da otpočnu novi radovi i da zavlada opće blagostanje. Evropski sistem bio je već osnovan: valjalo ga je samo urediti. Tako bi u Evropi  ubrzo bio samo jedan narod i svatko bi se, kamo god putovao, nalazio uvijek u zajedničkoj domovini. Bio bi postavljen zahtjev da svatko može ploviti po svim rijekama, da more bude zajedničko i da se velike vojske ubuduće svedu samo na gardu…Ustavna vlast odvijala bi se pod okriljem velike, snažne, veličanstvene, mirne, slavne domovine…»

 

Da li je današnja Evropa ostvarenje Napoleonovog sna?

Danas je Evropa velika i mirna, ali njeni soldati (unajmljeni «a soldo» tj.novcem) kao NATO-vi vojnici služe u Iraku i Afganistanu, nerijetko gubeći život, globalnom imperijalnom projektu, kojem se  Evropa nije u stanju oduprijeti. Ona je vjerski tolerantna, ali samo na papiru, jer prema manjinama – vjerskim i etničkim – njene uredbe kao i njeni građani ne ispoljavaju baš pretjeranu trpeljivost. Ona je trpeljiva samo u odnosu na smanjenje kupovne moći potrošača, odumiranje socijalne države, rast cijena usluga zdravstva i školstva, ali samo dotle dok to mora podnositi. To jest dok se o njenoj Konstituciji – Ustavu dogovaraju njeni političari i vlade. Ukoliko se raspiše referendum i zapitaju se  evropski narodi ili građani, oni ne propuste da se ritnu kao ona Papina mula iz Daudetove pripovjetke. To su već učinili u Francuskoj i Nizozemskoj, zatim su se «Turci (odnosno u ovom slučaju evropski vođe) dosjetili jadu» i unijevši neke izmjene u ustavni papir pod nazivom «Lisabonski traktat» (Lisabonski ugovor), ponovo ga pustili  u opticaj,  s time da o njemu ne odlučuje glasanje građana, već vlada. A negdje to nije prošlo…

U ime uvećanja slobode (kapitala) Evropu su još više »destrukturirali», nastojeći otežati i kolektivno nastupanje i odupiranje kapitalu. Tako je jedan  podnesak, nazvan Lisabonska Agenda, udario na osmosatni radni dan, ozakonjen  još 1917. godine, što je na ljevici izazvalo buru protesta i negodovanja.

Funkcioniranje Evropske Unije odnosno njezinih organa  jednostano je (i donekle podsjeća na strukturu predstavničkih i izvršnih organa bivše Jugoslavije – također federativne zajednice). Tri su glavna organa: Vijeće (Savjet) Evropske Unije, Komisija i Parlament EU. Vijeće EU – odnosno vlada – sastavljeno je od  predjednika vlada svih evropskih zemalja i ministara vanjskih poslova. To tijelo ima izvršnu funkciju, a Predsjedništvo Vijeća  EU  rotira se svakih šest mjeseci, prema tome, koja  je zemlju došala na red da predsjedava Unijom.  Komisija EU, čiji je predsjednik Barroso (biran na pet godina), ima reprezentativnu funkciju te dužnost da brani interese UE i da podnosi prijedloge zakona Vijeću  UE i Parlamentu i da se bavi svim pitanjima koja se tiču Zajednice. Naravno tu je i Parlament UE, legislativni organ drektno biran u svim zemama, a pored njega važne su institucije i Evropski sud pravde i Središnja evropska banka.

Lisabonskim traktatom, podnesenim od Barrosa (odnosno Komisije EU) predlažu se veće, gotovo izjednačavajuće fukcije  Parlamenta UE sa  vladom odnosno Vijećem Unije. Po prvi put se ograničava moć izvršne vlast u korist legislativne. Lisabonski traktat, po tvrđenju predlagača, daje Evropskoj Uniji veću demokratičnost i transparentnost, inzistirajući na povećanom učešću nacionalnih parlamenata te uvodi načelo suodlučivanja. Važna je inovacija načelo građanske  inicijative: određeni broj građana (najmanje jedan milion) ili određena grupa  država može istupiti pred parlamentom i vladom EU s vlastitim prijedlozima ili zahtjevima. Traktat nadalje uređuje  odnose među članicama, a kao apsolutnu novinu (slučaj Jugoslavija docet!) donosi regule i modalitete za istupanje iz članstva Evropske Unije.

Nesumnjiv je korak  napretka demokracije i uvođenje obaveznosti za sve članice (zemlje i vlade EU) poštovanje  Povelje temeljnih prava građana EU, sakupljenih u šest osnovnih grupa, od kojih se prva odnosi da dostojanstvo građana, druga na slobode građana, treća na jednakost, četvrta na solidarnost, peta na državljanstvo, šesta na pravdu, dok se  sedmom skupinom mogu smatrati opće odredbe za provođenje navedenog.

Sve te institucije, bar na papiru, imale bi od EU učiniti modernu, demokratsku i funkcionalnu zajednicu svih država članica i svih građana te evropske naddržavne tvorevine, čiji su temelji udareni još davne 1952. u Parizu. Te je godine stvorena Zajednica za ugljen i čelik, koja je u početku bila samo jedan međudržavni carinski i robni ugovor Njemačke, Francuske i Italije i zemalja Beneluxa (odnsno Nizozemske, Belgije i Luxemburga), da bi 1957.potpisivanjem Rimskog ugovora bila rođena   Evropska Zajdnica od strane  navedenih zemalja članica.

Lisabonski traktat i Povelja fundamentalnih prava građana EU nesumnivo važni i  napredni dokumenti garantiraju demokratičnost, no imaju onu istu manu, koju su imali i dokumenti na ovim prostorima propale zemlje. Sve je to vrlo lijepo u zamisli i na papiru, a u praksi je sasvim drugačije, jer sprovođenje uredbi zajednice zahtijeva visok stupanja evropske svijesti i nesebičnost. Životna je praksa vrlo daleko od namjera. Sve još više komplicira strukturalna odnosno konstitutivna dvosmislenost insitucija Evropske zajednice. Vlada, odnosno Vijeće EU, sastavljena od predsjednika vlada i ministra vanjskih poslova država članica. istovremeno ima i nema izvršnu vlast. Naime iako ona formalno posjeduje tu vlast, o razvoju i napretku Evropske Unije odlučuje drugo tijelo, Komisija EU, koja formalno nema izvršne sile, ali je birana na pet godina i bavi se isključivo zajednicom.  Komisija EU putem svojih komisija vodi računa o probitku Evropske zajednice i svoje zakonske prijedloge daje na usvajanje Evropskom parlamentu i Vijeću Evrope. Kao nekad u Jugoslaviji savezni  organi – u ovom slučaju organi Komisije brinu o Uniji – ali oni formalno nemaju velike moći i ne mogu nikoga prisiliti  na poslušnost.

Zajednica i nepoćudna ponašanja

U Italiji je Berlusconi uspio natjerati ( ili potkupiti obećanjima) gradonačelnike Val di Susa  da pristanu na prolaz preko živopisnog krajolika vlaka «Eurostar», koji će brzinom od 300 na sat preletjeti Alpe i predstavljati spojnicu s Lyonom i evropskim saobraćajnim krvotokom, prema odlukama donesenim u EU, koje Prodijeva vlada nije uspjela sprovesti…
Istovremeno je gradonačelnik Milana, uz odobrenje novog ministra untršnjih poslova Maronija, počeo popisivanje Roma, punoljetnih i maloljetnih, s uzimanjem otisaka prstiju, jer su «Romi etnija sklona delinkvenciji». Protesti nadležnih organa Evropske Unije iz Bruxellesa nisu izostali, ali ni urodili plodom i sramno je stvaranje «spiskova Cigana» nastavljeno. Popisi Roma podsjećaju na Evropi dobro poznate spiskove iz doba «rasnih zakona», putem kojih su nacisti došli do «konačnog rješenja» židovskog i romskog pitanja… Nastavljeno je rušenjem «nomadskih kampova» i protjerivanjem njihovih stanovnika na Balkan i u Rumunjsku, makar bili rođeni u Italiji. Svi će se ti akti vjerovatno naći pred Evropskim sudom pravde, ali život je brz, a sudski organi spori…

 

Pola milijarde glasača

A Evropska je Unija, impozantna je tvorevina, sa 500  miliona stanovnika i 27 država članica. Od 1979. godine  Evropski parlament, koji ima sjedište u Strasbourgu, a sastaje se u Bruxellesu i u Luxembourgu, demokratski bira općim pravom glasa svoje predstavnike svakih pet godina. Danas stanovnici Evropske Unije za Evropski parlament izabiru  795 zastupnika. Ovi čine više parlamentarnih grupacija, od kojih je  najjača ona Narodnih partija – evropski demokrati sa 277 zastupnika, na drugom su mjestu Socijalisti sa 218 zastupnika, na trećem Savez liberala i demokrata sa 106 zastupnika te Savez za Evropu nacija sa 44, Zeleni – slobodni evropski savez sa 42, Evropska ujedinjena ljevica-nordijska zelena ljevica (socijalisti i komunisti) ima 40 zastupnika, a tu treba dodati politički formaciju Nezavisnost i demokracija (tzv. euroskeptici)  sa 21 zastunikom.

Grupaciju Zeleni i Slobodna Evropa, uprkos nazivu, uglavnom ne sačinjavaju partije ljevice, dok se može se kazati da su, osim Socijalista, Evropska ujedinjena ljevica-nordijska zelena ljevica (European United Left–Nordic Green Left) istinski lijeve partije, a Liberali i Demokrati predstavljaju i neke socijaldemokratske evropske formacije. Ostale političke grupacije (čak i većine zelenih) zaista su daleko od bilo kakve ljevice. Evropski parlamenat ima legislativnu vlast, donosi bilancu i kontrolira je, a može donositi i političke odluke.

Zasad je to Evropska Unija  u «dvije brzine», jer se za nove članice Unije garantira slobodan protok roba i kapitala, iako ne i radne snage, čiji višak postoji u cijeloj Evropi. Ipak evropski imigranti s istoka doprinose ako ničem drugom ono porastu nataliteta – i naravno kriminala.

Evropa traži i garantira slobodu (kapitala), ali nije još u stanju garantirati poštovanje ljudskih prava i toleranciju. Ona se mnogo brine za propise, koji omogućuju nesmetani protok financijskih sredstava tj. poslovanje banaka i protok novca, a ne dozvoljava obranu sitnih tržišta, zahtijeva nesmetano otvaranje tržišta nekretnina i svih vrsta roba, ali je ne brine osiguranje radnih prava vlastitih građana ni njihova socijalna prava, koja iz dana u dan sve više ugrožava rast cijena. Evropski se propisi mnogo bave nekim domenama na koje je Evropska Unija naročito osjetljiva kao što su zaštita ambijenta i zaštita privatnosti građana te standardizacija roba i autoktonih proizvoda i specifičnih prehrambenih artikala te njihovih naziva. Tako se zaštićeni parkovi prirode i njihove biljne i životinske vrste množe po evropskim zemljama, a mnoge su države zaštitile vlastitu proizvodnju hrane i pića, o čemu brinu čitavi timovi stručnjaka i predstavnika zemalja i vlada. Evropski su proizvodi međutim još uvijek skupi za svjetsko tržište te se evropska roba plaćena Eurima uglavnom mnogo manje prodaje od roba prodanih za dolare. Kako je Eura manje u opticaju od dolara to uvjetuje visoku cijenu Eura u odnosu na dolar. Evropska Banka nedavno je još više podigla cijenu novca. Poskupljenje novca dovelo je do poskupljenja kredita. Ovo je najviše pogodilo kupce stanova kreditom i dovelo ih u situaciju da nisu u stanju otplaćivati stanove u kojima žive. Tržište nekretnina već se urušilo u Americi i sad mu prijeti ista sudbina i u Evropi, sa katastrofalnim posljedicama za sve koji otplaćuju stanove.

Monetarna politika EU slijedi uglavnom ekonomski pravac koji drži da se inlacija, stalno prisutna u UE, može suzbiti smanjenjem javne potrošnje,  politikom zaustavljanja rasta dohotka odnosno obarenjem cijene rada. Te politike zasad nisu uspjele izaći na kraj s inflacijom, ali su izazvale bijes sindikata i val štrajkova i u najrazvijenijim evropskim zemljama kao što su Njemačka i Francuska..

Evropa daje povoljne kredite za razvoj poljoprivrede, ali samo one krupne i tehnološki napredne, a i tu diktira količine i tehnologije, što individualne proizvođače dovodi do propasti. Po evropskim propisima ni jedna od njenih članica ne bi smjela imati više od 20% seoskog stanovništva.

Nove članice, kao na primjer Slovenija, morale su s Evropom usuglasiti 2.000 što zakona, što propisa prije dogovorenog primanja u Zajednicu. Ova daje novac i za modernizaciju ribarske flotile, ali ribari se bune i štrajkaju, jer im se sa današnjom cijenom goriva ne isplati izlaziti na more…

I tako od zemlje do zemlje evropski propisi izazivaju političke i privredne potrese i bure, jer u ime širenja sloboda oni često povećavaju individualne slobode gazda, vlasnika i poslodavaca, a umanjuju slobode potčinjenih, potrošaća i radnika. Ovi posljednji su bez sumnje većina evropskog stanovništva, ali iz mnogih razloga, od kojih propaganda nije najmanji ni zadnji, oni glasaju tako kako glasaju – više desno nego lijevo.

Evropa dvadesetsedmorice

Evropa dvadesetsedmorice je Evropa nedavno primljenih osam tranzicijskih zemalja, koje, osim što su ekonomski zaostale, predstavljaju za nju i pravo političko opterećenje, jer su u Evropski parlament ušle njihove reakcionarne i retrogradne stranke, koje su se odmah okomile na komuniste, pa čak postigle ukidanje imena, a najbrojnim talijanskim komunistima nije uspjelo zaustaviti taj juriš. Pokušaj, zajedno sa njemačkom i sjevernoevropskom ljevicom stvaranja jake evropske parlamentarne ljevice (Ujedinjena ljevica) zasad je samo djelimično uspio, jer su komunističke partije, osim grčke i portugalske, propale u domicilnim državama.

I tako, dok je politička usitnjenost i razdobljenost sve veća i dok se s ljevice neprestano čuju svađalački tonovi, desnicu ujedinjuje ono što je najjače: interes. U Evropi se u mnogim državama održavaju desne vlade najdisparatnijih partijskih formacija i kombinacija, jer ih povezuje potreba obrane interesa kapitala u času posvemašnje svjetske ekonomske krize, pada dolara, porasta cijena energenata, pa stoga i svih drugih proizvoda, što dovodi do neprekidnog gunđanja upravljenog prema onom ko je najdalji i najapstraktniji, a to je Evropska Unija i njena golema (i skupa) birokratska mašina. Javljaju se  političke formacije desno-lijeve, krajnje skeptične prema Evropskoj Uniji. Ona tu malo može, ali je to malo i dira.

 

Bolest i lijekovi

Ukoliko, izravno ili neizravno, Evropska Unija može odlučivati o sastavu vlada u Beogradu i Zagrebu, ona ne može sama odlučivati o svjetskoj ekonomskoj politici, o kojoj odlučuje Svjetska banka i MMF, ni o energetskoj politici, u kojoj je najpametnije slušati SAD, koje, pored drugih imperijalnih razloga, ratuju u Aziji za energente. O energentima ovisi pak automobilska industrija, koja je dobila nešto daha ulaskom u Evropsku zajednicu «zemalja kripli» (tranzicijskih zemalja), koje su, poput Rumunije, za 1000% povećale fond automobila, a ipak nije uspjela spasiti vlastite industrije od bolnih zahvata zatvaranja i premještanja pogona u periferne zemlje. Raste i mora rasti tercijar i takozvano tržište nevidljivih roba (zabave, turizma i elektronskih usluga), ali se u doba krize ono pretvara više u veliku javnu no u veliku robnu kuću. Za shopping centre tvrde da su nove katedrale. No što će zbiti ako obilje roba više nitko neće moći kupovati? U Evropi računaju kako se porastom cijene energenata povećava i cijena  prebacivanja  roba  iz velikih udaljenosti, te se nadaju da će kineska roba postati skuplja i manje ugrožavati evropska tržišta. Što se tiče energenata i zagađenja, evropska je preporuka: svega po malo, kako to radi Njemačka. Malo sunčane energije, malo eolske (vjetra), malo plinske, malo atomske. Trebalo bi ispitivati i primjenu alternativnih izvora energije i njihovo korištenje u automobilskoj industriji (smjesa plina ili neke druge «prirodne» energije), ali to je skup posao, a sve su evropske zemlje manje-više stješnjene budžetom. Neke zemlje to rješavaju poboljšavajući suradnju s Rusijom neke s Libijom, da bi dobile plin i naftu, a većina ih upravlja pogled u SAD i nada se spasonosnom lijeku od najmoćnije ekonomije svijeta. Jer, mada zamišljena kao politički takmac SAD-u, Evropska Unija sve više ulazi u vazalske odnose prema toj zemlji, uprkos galame njenih diplomatskih glasila, uzrujanosti ljevičara i glasova opomene što dolaze iz znanstvenih krugova. Evropska bi zajednica morala imati jedinstvenu vanjsku i energetsku politiku, kao i jasne smjernice razvoja, pa i vlastitu vojsku. Za sada su to samo lijepe želje, i  danas dobro surađuju policije, koje izgone jadnike i pokatkad pronalaze kriminalce. Ali zajednički evropski «uhidbeni nalog» nije prošao, iako su izručenja sve češća. Uprkos zagađenju i klimi koja je očito podivljala – Evropa je kao u mitološkoj priči svoga postanka i dalje smjerna nimfa, koju je zaveo i odvukao da je iskoristi moćni bik (metamorfozirani Zeus) sjevernoameričke ekonomije.

Najmoćnija zemlja svjeta ratuje u Afganistanu, umiruje osvojeni Irak i možda se sprema na Iran. Sarkozy sve  to dobro zna, ali on je od neznatnog policijskog službenika, zbog bezobzirnosti u obračunu s «Francuzima Magreba», odnosno Arapima s francuskim pasošem, prvo uzvišen na ministra policije, a potom je dogurao i do predsjedništva republike, a sad predsjedava i Evropskom Unijom.  SAD-u u krizi odgovara čovjek, koji im se divi i sluša, a ne neki Napoleončić, kakvi su pokušavali biti neki raniji francuski predsjednici (De Gaulle). I dok se svijetom širi umiranje od gladi i traje pomor djece, sedmorica plus jedan (Rusija) dogovorili su se da za suzbijanje gladi odvoje mizernu svotu od 1% , što će je dati Ujedinjenim Narodima, za financiranje programa FAO.

 

Budući bazen  s krokodilima

Šta će male zemlje, kaznom neuvrštene u Uniju, dobiti pristupanjem Evropi? Napredniji i razvijeniji kapitalizam, u kojem će veći i snažniji gutati manje i slabije, ali će se poštivati formalnosti i «balkanski krvnici» morat će navući rukavice i promijeniti rječnik i ponašanje. U protivnom njihovi vlastodršci neće dobiti pozajmice i privrede njihovih državica će doživjeti  kolaps. Tako će novopečeni bogataši i lokalni političari i mafijaši, pored domaće žabokrečine, u kojoj su se dosada praćakali, morati naučiti plivati u evropskom bazenu s krokodilima. A o tome kad će i kako u Evropu, odlučit će drugi i to na drugom mjestu. Glavno je da oni pokažu dobru volju i spsobnost da se mijenjaju, a presudit će ekonomski interes. U slučaju ove ovdje zemlje o tome neće biti mnogo sumnje, jer ona, kao žena sumnjive prošlosti, nije bez aduta: posjeduje i ponešto privlačno. Između ostaslog vrlo razvedenu obalu, te će ući u Evropu onda kad to Uniji bude odgovaralo.

A da li je  politička tvorevina koja nosi naziv Evropska Unija sposobna da se odista mijenja, i odupre svjetskim trendovima, kako bi to htio političar policijske pameti Sarkozy, treba odgovoriti Tolstojevim riječima iz Rata i mira: » I gdje ćemo se mi, kneže, usprotiviti Francuzima! Zar mi možemo protiv naših učitelja i bogova? Pogledajte našu omladinu, pogledajte naše gospođe! Naši su bogovi Francuzi – naše carstvo nebesko – Pariz!»…

Tako je to bilo za Rusiji od vremena Napoleona pa sve do poslije  Oktobarske revolucije. Danas je to tako za Evropu. Smisao riječi je isti, samo što je Francuska propala, a na njeno mjesto došao je SAD…Gdje bi Evropska Unija protiv SAD-a, jer one su za nju učitelj i bog , a  New York – carstvo nebesko?!

Zakoni ekonomije i tržišta su neumoljivi i nema sile, koja bi im se mogla suprotstaviti. Ritanje Papine mule, ritanje lokalizama i nacionalizama, koje dominacija svjetskim imperijem i prenošenje dijela suvereniteta zemalja na više i jače strukture od nacionalnih, neminovno izaziva, nikoga u Evropskoj Uniji ne brine. To ritanje, poput ludizma za vrijeme industrijske revolucije u Engleskoj, predstavljaju efimernu pojavu u odnosu na ekonomske tokove i njihovu jaku maticu koja ruši  brane, što joj smetaju… Ukoliko bi pak Lisabonski ugovor pridonio dometima zajednice u pravima građana u istoj mjeri u kojoj  su  ova ostvareni na području  ekonomije Evropska bi se  Unija  približila Napoleonovom snu.

Oglasi

Komentiraj

Popunite niže tražene podatke ili kliknite na neku od ikona za prijavu:

WordPress.com Logo

Ovaj komentar pišete koristeći vaš WordPress.com račun. Odjava / Izmijeni )

Twitter picture

Ovaj komentar pišete koristeći vaš Twitter račun. Odjava / Izmijeni )

Facebook slika

Ovaj komentar pišete koristeći vaš Facebook račun. Odjava / Izmijeni )

Google+ photo

Ovaj komentar pišete koristeći vaš Google+ račun. Odjava / Izmijeni )

Spajanje na %s

%d bloggers like this: